Napiwek dla przewodnika i kierowcy — czy trzeba?

Nie trzeba. Napiwek nie jest wliczony w 50 €, nie dolicza się go później i nikt nie zbiera go w autokarze. Honorarium przewodnika jest już opłacone ze stawki, którą wręczasz w dniu wyjazdu, więc nikt na pokładzie nie ma powodu, żeby o tym wspominać. Dajesz, jeśli chcesz. Nie dajesz — dzień kończy się identycznie.

Ta stawka jest całym twoim zobowiązaniem wobec nas i warto to powiedzieć wprost, bo przy wycieczkach objazdowych bywa różnie. 50 € od osoby powyżej 4. roku życia, niemowlęta 0–3 bezpłatnie, żadnej kategorii pośredniej. W środku: odbiór spod hotelu i powrót, autokar przez Taurus w obie strony, licencjonowany przewodnik, ubezpieczenie i trzy posiłki. Rozpiska stoi na stronie co jest w cenie, a skąd bierze się jedna stawka dla wszystkich hoteli — na stronie ceny wycieczki.

Kwoty sugerowanej nie podajemy nigdzie i nie zamierzamy. Liczba wpisana na stronę przestaje po tygodniu być podpowiedzią, a staje się progiem — i najbardziej uderza w tych, którzy liczą każde euro urlopowego budżetu. Wstydu nie ma po żadnej stronie: część grupy zostawia coś przewodnikowi, część nie, i nikt tego nie odnotowuje. Jeśli dzień wyszedł dobrze, opinia z imieniem przewodnika waży w praktyce tyle co gotówka — a wzmianka, w jakim języku prowadzono grupę, przyda się czytelnikom strony języki wycieczki.

Gotówkę i tak weź, tylko na co innego: na oficjalny bilet wstępu kupowany w kasach po dojeździe, na napoje — te nie są wliczone przy żadnym z trzech posiłków — i na to, co opcjonalne za bramą. Cała ta kolumna wydatków rozpisana jest w tekście wydatki na miejscu. Napiwek leży poza nią. Gdy budżet się zgadza, zarezerwuj miejsce bezpłatnie i zapłać dopiero w dniu wyjazdu.